İnsanın çoktan kaybettiğini anladığı an hissettiği rahatlama.
Normalde bu albüme uzun bir inceleme yazmam gerekirdi, ancak bu sefer biraz kısa tutma niyetindeyim. Bunun sebebini birazdan paylaşacağım. Polonya black metal sahnesinin durumu malum; adamlar durmak bilmeden üst düzey işler yapıyorlar ve pek çoklarına göre son 10 yılda Fransa’yla birlikte İskandinavya’nın pabucunu dama attılar. ODRAZA da ülkenin en kendine özgü, nevi şahsına münhasır gruplarından biri. Stawrogin ve Priest’ten oluşan grupta iki eleman da neredeyse her enstrümandan sorumlu. MGŁA davulcusu Darkside’ın da zamanında baget salladığı MASSEMORD’da ve TOTENMESSE’de de birlikte çalan ikiliden Priest olan, aynı zamanda VOIDHANGER‘da da ortalığı dağıtıyor. İkili altı yıl aradan sonra ODRAZA’nın yeni albümünü nihayet çıkardı, şimdi izninizle bu karanlık dehlize giriyorum.
Ülkeden çıkan pek çok grubun nihilizmden tutun da çok daha görkemli konseptlere uzanan bir skalada şarkılar yazdığı düşünüldüğünde, “iğrenme” anlamına gelen ODRAZA’nın müziğindeki çile ve zavallılık ciddi anlamda dikkat çekiyor. Çile derken, adamların DSBM yaptığı falan yok; hatta genel olarak ilk albüm “Esperalem tkane”daki kederin çok üstüne çıkan bir agresiflik, yıkım var yeni albüm “Rzeczom”da. Grubun işlediği temaların başında alkolizm ve depresyon geliyor. O kadar ki, ilk albüm “Esperalem tkane”, adını alkolizm tedavisinde kullanılan “Esperal” adlı ilaçtan alıyor ve albüm adı da “Esperal ile örülmüş”, “Esperal’in dokunduğu” gibi bir anlam taşıyor.
Gelgelelim “Rzeczom”, yani Türkçe anlamıyla “Şeyler”, ODRAZA’nın aradan geçen 6 senede biriken sıkıntılarını çok daha böğür parçalayan şekilde dışarıya püskürttüğü bir iş. Kapağındaki kız kimdir, neden kapakta yer almaktadır bilmiyorum. Aynı şekilde şarkı sözlerine baktığımda gördüğüm pek çok şeyin neye gönderme olduğunu, neyi refere ettiğini de anlamıyorum. Tek bildiğim grubun yoğun bir iç dökme işine giriştiği ve bunu da yılın en önemli black metal albümlerinden birini çıkararak anlamlı kıldığı.
Kritiği çok uzun tutmayacağım demiştim. Bunun sebebi, zaten adındaki muallaklıktan da anlaşılacağı gibi” Şeyler”in fazlasıyla, aşırı derecede kişisel bir albüm oluşu. Sözleri kabaca İngilizceye çevirip bakınca Polonya’daki çeşitli şehir ve kasabaların adlarını görmek de mümkün, hiçbir şey ifade etmeyen cümlelerle karşılaşmak da. Bu sebepten adamların gündelik hayatlarını da içeren ve adeta kendileri için yazdıkları sözlerden oluşan bir albüm dinlediğimi hissediyorum. Bunu anlamlı kılan ve sözlerden bağımsız olarak duyduğumuz şey neticesinde aklımızın çıkmasını sağlayan şey ise elbette ki ODRAZA’nın efsane bir black metal karakteri benimsemiş olması.
“Rzeczom”da karşımızda son derece şehirli, kirli, sokağa ait bir black metal var. Akıllara SHINING’i de getiriyor NACHTMYSTIUM’u da. Şehir kasveti, kent daraltıcılığı gibi temel sıkıntıların yanı sıra adamların sahip olduğu -olası- sorunlar da albümün bu derece gerçek olmasını sağlayan faktörler arasında. Buradaki esas olay, ODRAZA’nın black metalini türün teknik olarak bilindik unsurlarını baz almadan yansıtıyor olması. Bu ne demek? Adamlar ilk albümde karşımıza çıkan blues esintilerini, slide gitar tatlarını bile black metal konteksti içine yedirebiliyorlar. Polonyalı bir grup %100 Amerika usulü bir müzikal kimliği black metal içine sokuyor ve bunu yadırgatmadan sunabiliyor. Bunun olabilmesini sağlayan şey black metali veya genel olarak müziği çok iyi bilmeleri değil, bunu karşı tarafa kabul ettirebilecek gerçeklikte bir şeyler yaşamış ve bunu sırıtmadan bünyelerine alabilecek tıynette bir gerçeklik sunabiliyor olmaları. Adamlar caza kayan pasajlar da yapsalar, eşşek gibi blast beat’e de abansalar, olayı misal bir BIESY’nin kaydığı avangartlığa kaymadan yansıtabiliyorlar. SHINING’den alışık olduğumuz akustik geçişlerin, aralara damar arpejler atmanın çok ötesinde bir çeşitlilikten söz ediyorum burada.
“Rzeczom”, ilk albümdeki bu çeşitliliği daha gaddar, acımasız ve bu albüm sanki son albümleriymişçesine hiddet dolu bir şekilde karşımıza koyan bir çalışma. Sanki adamlar yakında hayatlarına son vereceklerini biliyor ve bu albümde içlerinde ne varsa kusup siktir olup gideceklermiş izlenimi veriyorlar. Mükemmel bir albüm olan “Esperalem tkane”den farklı olarak “Rzeczom”da grubu adeta kademe atlamış hâlde görüyoruz. Sanki ilk albümde alkol, depresyon ve perişanlığın sıkıntılarını anlatırken; bu albümde “seni öldürmeyen şey seni güçlendirir” karakteriyle bu sıkıntıların ustası olmuşçasına, tüm bu sıkıntılara hükmediyormuşçasına özgüvenli ve çoktan kaybetmişliğin verdiği rahatlıkla hareket ediyorlar. Ben albümü dinlerken çeşitli sorunları olan adamları değil, bu sorunları içselleştirip varoluşlarını bunlar üzerinden kuran bireyler gördüğümü hissediyorum.
Aşırı agresif davul kullanımı, sözlerde anlattıklarını yaşamadan asla bu kadar gerçekçi yansıtılamayacak olağanüstü vokal performansı ve black metali ikinci dalga karakteristiklerinden bağımsız, çok daha nefret temelli ve bireysel sunmalarını sağlayan rif ve melodi yapılarıyla ODRAZA burada yılın en iyilerinden biri olacak bir iş ortaya koyuyor.
Yazının başında “normalde bu albüme uzun bir inceleme yazmam gerekirdi, ancak bu sefer biraz kısa tutma niyetindeyim” demiştim, çünkü albümün sözel altyapısını kavrayamadığımı ve sadece müzikal tarafından bahsedip geçebileceğimi düşünüyordum. Ancak ODRAZA bana müsaade etmedi. Adamların yaptığı müzik öylesine içten, öylesine yürekten bir acıyı, derdi tasayı, sıkıntıyı yansıtıyor; öylesine beyhude bir çırpınışın ayak seslerini dinletiyor ki sözleri Zuluca da olsa Çince de olsa Urduca da olsa bana bu ebatta bir şey yazdırırdı.
ODRAZA bana kalırsa modern bir başyapıt yaratmış. “Rzeczom” gerçekten de 2020’nin en iyi, en özel black metal albümlerinden biri. Hem bu yıl hem de daha uzun yıllar açıp mahvolarak, sağa sola dağılarak dinleyeceğimi bildiğim bir albümle karşılaştığım için çok mutluyum. ODRAZA elemanları ne kadar sıkıntılıysa ben de o kadar mutluyum.
Albüm bilgileri
- Stawrogin: Vokal, gitar, bas, davul, ilave enstrümanlar
- Priest: Davul, gitar, bas, ilave enstrümanlar
- Schadenfreude
- Rzeczom
- W godzinie wilka
- …twoją rzecz też
- Długa 24
- Świt opowiadaczy
- Młot na małe miasta
- Najkrótsza z wieczności
- Bempo
- Ja nie stąd
Bir yanıt yazın