Metruk binalarda tepinmekten, After Effects'te yazı kaydırmaya.
İnternetin dünyayı ele geçirmesiyle kimlik değiştiren bir kavramdan bahsetmek istiyorum bugün. Seksenler ve doksanlarda klip izlemek için televizyona muhtaç metalci kitlenin, haftada bir veya birkaç saat yayınlanan metal kliplerini izlemek için normalde hiç izlemeyeceği kanalların başına geçtiği, dört dakikalık bir MEGADETH klibi görebilmek için gecenin bir saatini beklediği, televizyon aleminde bir vaha gibi duran o metal klibi programının bir saniyesini bile kaçırmamak için, önceki “normal” programın sonlarını da izlediği zamanlar.
Geçmişten günümüze metal klipleri diye başlayıp uzadıkça uzayan bir yazı yazmak niyetinde değilim. Yaşı tutanlar zaten bilirler; “eskiden”, yani YouTube yokken, metal klibi kavramı şimdikine oranla çok daha değerliydi. Metal dinlediğinizi bilen babanız, televizyonda rastgele dolaşırken “Seasons in the Abyss”in klibine denk geldiğinde size seslenir, siz de daha önceden 4-5 kez yakalamayı başardığınız bu birkaç dakikalık görsel şöleni büyük bir zevkle izlerdiniz. Number One TV’nin METALLICA haftasonu yapacağını duyduğunuzda o haftasonu evde durmaya karar verir, sadece bir klibi bilgisayarınıza indirmek için 56K’nın çetrefilli dünyasında bilgisayarınızı günlerce açık tutar, açtığınız “Klipler” klasöründe yavaş yavaş biriken klipleri özenle isimlendirirdiniz.
Metruk binalar, boş tersaneler, boş bir konser salonunun sahnesi, kafeslerle süslenmiş birtakım stüdyolar, hatta çayır çimen, otlak alan, orman; bunlar metal kliplerinin temel yapı taşları olarak göze çarpıyorlardı. Şirketler, her türden gruba, kendilerine uygun ortamı bulur, klibi çeker, yayınlatabileceği birkaç mecraya gönderirdi.
Sonra her şey değişti. İnternetin yaygınlaşması müzik sektörünü derinden etkileyince, elbet klipler de bundan payını aldı. İnternette çılgınca artan video paylaşımı, ne kadar büyük bir klip çektiğinizi değil, o klibi nasıl dağıttığınızı önemli kılmaya başladı. Albüm satışları ve dolayısıyla müzikten kazanılan para azalınca (yok olunca diye de okunabilir), şirketlerin klibe harcayacakları bütçeler de küçüldü. Bugün büyük bir gruba 50.000 $ verip çekeceğiniz devasa bir klibin, bir garaj grubunun 500 $’a hallettiği bir klipten daha çok izleneceğinin kesin bir garantisi yok. Kasıtlı olarak uyduruk çekilmiş komikli bir klip, doksanların başında asla MTV’de yayınlanamazdı, ancak bugün kasten kötü olması için çabalanmış bir klip YouTube’da milyonlarca kez izlenebiliyor, o grubun reklamına devasa katkılar sağlayabiliyor.
Son yılların diğer bir gözde formülü ise şarkı sözü videosu. Eskiden bu tarz şeyleri grubun hayranları yapardı, artık koca koca gruplar kendileri bu videoları üretiyorlar. AVENGED SEVENFOLD’un After Effects’te birkaç günde yapılan “Nightmare” şarkı sözü videosu, 1 yılda 10.000.000’dan fazla kez izlenmiş. Bu sayı bile durumun ne denli değiştiğinin açık bir kanıtı. DREAM THEATER’dan tutun da en ufak yerel gruplara kadar herkes bu şarkı sözü videosu olayını benimsemiş durumda.
Klip kavramındaki değişikliklerin getirdiği sonuçlara dair birkaç örnek verelim.
Türünde dünyanın en meşhur gruplarından AMON AMARTH. Son albümü “Surtur Rising” grup tarihinin en çok ve hızlı satan albümü. Grup deliler gibi turluyor, elemanlar sadece death metal yaparak yaşamlarını sürdürmeyi başarıyorlar. Üstelik de büyük bir şirket altındalar. Peki ya albümden çekilen ilk ve şimdilik tek klip nasıl?
Evet, bir konser klibi. Elbette ki iyi bir prodüksiyonla çekilmiş, güzel bir klip; ancak nihayetinde gerçek bir klibe oranla çok daha az masrafı olan, akıllarda kalmayacak, herhangi bir klip.
Başka bir örnek.
Metal dünyasındaki yeri aşikâr olan ANTHRAX. Son 20 yıldır en çok satan albümleri olan son albümleri “Worship Music” çıktıktan ancak 4 ay sonra ilk kliplerini yayınlayabildiler. Peki nasıl bir klip? Stüdyo ve konser görüntüleri.
Evet, klipler küçüldü. Prodüksiyonlar basitleşti. Ancak bunun yanında klip olgusunun önemi de inişe geçti. Devir, gösterişten ziyade, barındırdığı fikirle ilgi çeken, basit ama etkili klipler çekmek. Şöyle bir baktığımızda, sadece Pasifagresif’te son 2,5 yıl içerisinde 600’e yakın klip haberi verilmiş. Şöyle bir düşündüğünüzde kaç tanesi gözünüzün önüne geliyor? Kaç tanesini gün aşırı izlemek istiyorsunuz? Kaç tanesi içerdiği şarkıyı daha yukarı bir seviyeye getiriyor? Çok azı. Gerçekten çok azı. Bu tarz başarılı kliplere örnek vermem gerekirse, basit bir fikrin çok iyi kullanıldığını düşündüğüm, PARADISE LOST’un “Faith Divides Us – Death Unites Us” klibi, aklıma gelen ilk klip.
Elbet halen çok büyük prodüksiyonlar içeren, post prodüksiyonu aylar alan klipler çekiliyor. NIGHTWISH, DIMMU BORGIR, BEHEMOTH, IN FLAMES gibi büyük gruplar, bu tarz bir bütçeyi şirketlerinden alıyorlar. Ancak daha çok kişiye ulaşabilme adına bunun bir gereklilik olmadığı da ortada. İnternet bağlantısına ve görüntü kaydedebilen herhangi bir araca sahip herkesin artık kendini dünyaya sunabildiği bir ortamda, “vay bee!” dedirten büyüklükler, ihtişamlar değil, “hmm” dedirten, gülümseten, takdir ettiren fikirler ön plana çıkıyor. Bu elbet sadece klip kavramıyla geçerli değil. İnsanlar artık hayran olacağı şeyden ziyade kendisi gibi olanı, “gerçeği” görmek istiyor. Çünkü artık sadece televizyonda yaşayan o meşhur insanlar yok; artık abisinin parmağını ısıran bebek bile yarım milyar kişiye ulaşabiliyor.
MESHUGGAH’dan örnek verelim. Grubun “Nothing” albümünden “Rational Gaze”e çektiği klip, YouTube’a 4 farklı kişi tarafından yüklenmiş ve bu klipler toplam 280.000 civarı kez izlenmiş. Yıllar sonra, 2007’de, grubun vokalisti Jens Kidman, şarkı için kendi çapında görüntüler kaydetmiş. Sıfır bütçe, sıfır prodüksiyon. Sadece basit bir montaj safhası. Peki bu “Rational Gaze” kaç kez izlenmiş? 710.000.
Orman, konser görüntüsü, grubun içine tıkıldığı ışıklı kübik ortam her zaman olacaktır. Ancak son birkaç yıla baktığımda aklımda kalan klip sayısının iki haneli rakamları bulmamasının ışığında şahsi kanaatim, gerekli olan tek şeyin iyi bir fikir ve bu fikri yayma olduğunu düşünüyorum. Artık önemli olan ne kadar büyük bir setin, ne kadar çok paran olduğu değil, ne kadar yaratıcı olduğun.
Yine MESHUGGAH’dan, düşüncelerimi özetleyen bir örnekle kapatalım.
MESHUGGAH – New Millenium Cyanide Christ
Yıl: 1999
Bütçe: Yok
İzlenme: “Bleed” çıkana kadarki en çok izlenen MESHUGGAH klibi. Şimdilik 1.556.000 kez izlenmiş. Kendinden sonra çıkan ve “normal” klip olan MESHUGGAH kliplerinden çok daha fazla.
Albüm bilgileri
Bir yanıt yazın